De brand op de Fremantle Highway (2023): 5 lessen maritiem

Wat er gebeurde

Kort na vertrek uit Bremerhaven, op weg naar Azie, brak brand uit op de Fremantle Highway, ongeveer 27 kilometer boven Ameland. Aan boord lagen bijna 3.800 nieuwe auto's, waaronder honderden elektrische. De 23 bemanningsleden werden geevacueerd; een van hen overleefde het niet.

De brand was urenlang niet te blussen en de berging werd een grote uitdaging op open zee. Uiteindelijk sleepte een bergingsbedrijf het schip naar de Eemshaven, waar de lading werd verwijderd en het schip werd veiliggesteld. Het casco bleef grotendeels intact. Kustwacht en Rijkswaterstaat coordineerden de operatie op het water.

Les 1: Veiligheid van mensen eerst, daarna het schip

De eerste prioriteit bij een scheepsbrand is altijd de bemanning. Een snelle, gecoordineerde evacuatie met de Kustwacht en hulpdiensten redt levens. Pas daarna komen het stabiliseren van het schip en het beperken van de schade.

Zorg dat de alarmering en de coordinatie tussen schip, Kustwacht, havenmeester en hulpdiensten vooraf zijn ingeoefend. Op open zee, met slecht bereik en wisselend weer, is elke minuut en elke misverstand er een te veel.

Les 2: Berging op zee is een operatie op zich

Een brandend schip stabiliseren en verslepen vraagt gespecialiseerde capaciteit en een strak plan.

• Schakel tijdig een bergingsbedrijf in en bepaal een veilige noodhaven of ankerplaats.
• Houd rekening met getij, weer en stroming; die bepalen wat wel en niet kan.
• Beoordeel het risico op verontreiniging (brandstof, lading) en tref voorzorgen.
• Stem doorlopend af met Kustwacht, Rijkswaterstaat, havenmeester en de betrokken partijen.

Les 3: Bescherm het milieu en communiceer erover

Een scheepsbrand op zee brengt milieurisico's met zich mee: bunkerolie, ladingresten en blusmiddelen. De omgeving, kustgemeenten en natuurorganisaties volgen zoiets op de voet.

Waarschuw bij (dreigende) verontreiniging de Kustwacht en het bevoegd gezag, zet oliebestrijding klaar en communiceer transparant over metingen en maatregelen. Juist rond milieu ontstaat anders snel wantrouwen.

Les 4: Nieuwe risico's vragen nieuwe kennis

Aan boord lagen honderden elektrische auto's. Branden waarbij lithium-accu's betrokken zijn, gedragen zich anders en zijn lastiger te blussen. Dit incident zette het gesprek over de risico's van elektrische voertuigen aan boord op scherp.

Houd uw kennis en draaiboeken actueel voor nieuwe soorten lading en risico's. Wat gisteren gold, is met nieuwe technologie niet vanzelfsprekend nog toereikend.

Les 5: Ken uw meldplichten (ILT, Onderzoeksraad, NIS2/CER)

Een scheepvaartongeval meldt u bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT); niet melden is strafbaar. Ernstige ongevallen onderzoekt de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Bij (dreigende) verontreiniging waarschuwt u de Kustwacht; vervoer van gevaarlijke stoffen volgt de internationale regels (IMDG/ADN) en het voorkomen van verontreiniging valt onder MARPOL.

Zeehavens zijn bovendien essentiele of kritieke entiteit onder de Cyberbeveiligingswet (NIS2) en de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (CER), met een meldplicht bij een aanzienlijke verstoring. Leg tijdens de crisis vast welke meldingen wanneer en bij wie zijn gedaan.

Hoe CrisisRadar hierbij helpt

CrisisRadar brengt de havenmeester, de nautische dienst, het bergingsbedrijf, de Kustwacht en de veiligheidsregio samen in een gedeeld crisisbeeld. U legt feiten met bron vast, coordineert de berging, informeert de scheepvaart over stremmingen en publiceert de status op een eigen pagina. Meldplicht-timers bewaken welke melding wanneer en bij wie moet.

Wilt u zien hoe een nautische calamiteit er stap voor stap uitziet in het platform? Bekijk dan de bijbehorende praktijksituatie.

Stappenplan

Veelgestelde vragen

Wat gebeurde er met de Fremantle Highway?

Op 25 juli 2023 brak brand uit op het autoschip boven Ameland, met bijna 3.800 auto's aan boord. De bemanning werd geevacueerd, een opvarende kwam om. Na ruim een week werd het schip naar de Eemshaven gesleept, waar de lading is verwijderd; het casco bleef grotendeels intact.

Waarom zijn branden met elektrische auto's aan boord lastig?

Branden waarbij lithium-accu's betrokken zijn, gedragen zich anders en zijn moeilijker te blussen. Dit incident onderstreepte het belang van actuele kennis en draaiboeken voor nieuwe soorten lading en risico's.

Welke meldplicht geldt bij een scheepvaartongeval?

Een scheepvaartongeval meldt u bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT); niet melden is strafbaar. Ernstige ongevallen onderzoekt de Onderzoeksraad. Bij verontreiniging waarschuwt u de Kustwacht (MARPOL). Zeehavens vallen bovendien onder NIS2 en de CER.