Het treinongeval bij Voorschoten (2023): 5 lessen voor het spoor

Wat er gebeurde

Rond half vier 's nachts botste op het traject Leiden - Den Haag, net ten zuiden van station Voorschoten, een met kalk beladen goederentrein op een spoorwerkvoertuig dat bij werkzaamheden werd gebruikt. Door de botsing kwam het voertuig op het naastgelegen spoor terecht, waar het kort daarna werd geraakt door een intercity van NS. De reizigerstrein ontspoorde deels.

Van de ongeveer vijftig inzittenden raakten tientallen gewond, van wie een deel in het ziekenhuis werd opgenomen. De bestuurder van het werkvoertuig overleefde het niet. Meerdere partijen, waaronder ProRail, de spooraannemer, de goederenvervoerder, NS en de Onderzoeksraad voor Veiligheid, deden onderzoek naar de toedracht.

Les 1: De eerste zorg is mensen, snel en gecoordineerd

Bij een treinongeval telt de eerste opvang van gewonden en geschrokken reizigers. Dat vraagt om snelle, gecoordineerde inzet van hulpdiensten en om afstemming tussen vervoerder, ProRail en de veiligheidsregio.

Zorg dat vooraf duidelijk is wie wat doet: wie regelt de opvang en het vervoer van reizigers, wie de communicatie, wie de afstemming met de hulpdiensten. Op een donker emplacement, met een verstoorde dienstregeling, is elke onduidelijkheid er een te veel.

Les 2: Reizigers willen weten waar ze aan toe zijn

Naast de direct betrokkenen zijn er reizigers in de trein, op perrons en onderweg die geraakt worden door de verstoring. Geef hen concrete informatie.

• Wat is er gebeurd en welk gedeelte van het spoor is gestremd?
• Hoe lang duurt het naar verwachting, en wat is het alternatief (bus, omleiding)?
• Waar kunnen reizigers terecht voor opvang en hulp?
• Waar vinden mensen de actuele reisinformatie?

Les 3: Communiceer met een gedeeld beeld, ook naar verwanten

Bij slachtoffers ontstaat direct behoefte aan verwanteninformatie: waar zijn mijn naasten, hoe gaat het met ze? Dat vraagt om zorgvuldige, afgestemde communicatie tussen vervoerder, hulpdiensten en gemeente.

Werk daarom vanuit een gedeeld crisisbeeld, waarin feiten en besluiten voor alle betrokken partijen zichtbaar zijn. Zo voorkomt u dat er tegenstrijdige of onbevestigde informatie naar buiten komt, juist op een moment dat zorgvuldigheid telt.

Les 4: Denk aan de dienstregeling en de nasleep

Een ernstig ongeval legt niet alleen de plek zelf stil, maar verstoort het treinverkeer soms dagenlang. Herstel van het spoor, onderzoek en het weer op gang brengen van de dienstregeling lopen door elkaar.

Houd de reiscommunicatie op peil zolang de verstoring duurt, en wees eerlijk over wat wel en niet kan. Manage de verwachting: een spoor dat onderzocht en hersteld moet worden, is niet in een paar uur weer vrij.

Les 5: Ken uw meldplichten (ILT en Onderzoeksraad)

Een spoorwegongeval meldt u bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Ernstige ongevallen onderzoekt de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Zijn er gevaarlijke stoffen bij betrokken, dan gelden aanvullende regels (RID) en meldingen.

Het spoor is bovendien essentiele entiteit onder de Cyberbeveiligingswet (NIS2). Leg tijdens de crisis vast wat er gebeurde en welke meldingen zijn gedaan; die feitelijke tijdlijn is onmisbaar voor het onderzoek naar de toedracht.

Hoe CrisisRadar hierbij helpt

CrisisRadar brengt vervoerder, ProRail, de veiligheidsregio en de gemeente samen in een gedeeld crisisbeeld. U legt feiten met bron vast, stemt de opvang en reisinformatie af, communiceert zorgvuldig naar reizigers en verwanten en publiceert de actuele status. Meldplicht-timers bewaken de meldingen richting ILT en de betrokken partijen.

Wilt u zien hoe een spoorincident er stap voor stap uitziet in het platform? Bekijk dan de bijbehorende praktijksituatie.

Stappenplan

Veelgestelde vragen

Wat gebeurde er bij het treinongeval in Voorschoten?

In de nacht van 4 april 2023 botste een goederentrein op een spoorwerkvoertuig, dat vervolgens op het naastgelegen spoor werd geraakt door een intercity. De reizigerstrein ontspoorde deels. De bestuurder van het werkvoertuig kwam om, tientallen reizigers raakten gewond.

Hoe communiceer je zorgvuldig over slachtoffers?

Werk vanuit een gedeeld crisisbeeld, waarin feiten en besluiten voor alle betrokken partijen zichtbaar zijn, en stem de verwanteninformatie af tussen vervoerder, hulpdiensten en gemeente. Zo voorkomt u tegenstrijdige of onbevestigde informatie.

Welke meldplicht geldt bij een spoorwegongeval?

Een spoorwegongeval meldt u bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT); ernstige ongevallen onderzoekt de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Bij gevaarlijke stoffen gelden aanvullende regels (RID). Het spoor valt bovendien onder de Cyberbeveiligingswet (NIS2).