De natuurbrand in de Deurnese Peel (2020): 5 lessen

Wat er gebeurde

De brand ontstond in het droge voorjaar van 2020 en breidde zich snel uit over een groot deel van het natuurgebied. Uiteindelijk ging een groot deel van de circa duizend hectare in vlammen op, de grootste natuurbrand in Nederland in tientallen jaren.

Omdat het om een veengebied ging, smeulde het vuur nog wekenlang ondergronds door, ook toen de vlammen boven de grond onder controle leken. Omwonenden van de dorpen rond het gebied moesten hun huizen verlaten. Er werden uiteindelijk duizenden (veelal vrijwillige) brandweermensen ingezet, ondersteund door blushelikopters en Defensie. Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid deed onderzoek naar de brand en de bestrijding.

Les 1: Waarschuw omwonenden op tijd en concreet

Een natuurbrand met veel rook vraagt om snelle, duidelijke waarschuwingen. Het handelingsperspectief is vaak tweeledig: bij rook ramen en deuren sluiten en de ventilatie uitzetten, en bij naderend vuur voorbereiden op evacuatie.

Gebruik NL-Alert en de eigen kanalen van veiligheidsregio en gemeenten. Vertel concreet voor welk gebied het geldt, wat mensen moeten doen en waar ze de laatste stand vinden. Rook trekt ver; ook mensen buiten het directe brandgebied hebben informatie nodig.

Les 2: Regel evacuatie en opvang (bevolkingszorg)

Als omwonenden hun huis moeten verlaten, komt de bevolkingszorg in beeld: opvang, verzorging en informatie voor getroffenen.

• Maak duidelijk voor wie de evacuatie geldt en vanaf wanneer.
• Regel opvanglocaties en denk aan kwetsbare mensen, vee en huisdieren.
• Geef informatie over wat mensen meenemen en waar ze terechtkunnen.
• Wees duidelijk over wanneer men weer terug kan; ook dat is bevolkingszorg.

Les 3: Een veenbrand duurt langer dan hij lijkt

Het bijzondere en lastige aan deze brand was dat het veen ondergronds bleef smeulen. Terwijl bovengronds alles onder controle leek, kon de brand elders weer oplaaien. Dat vraagt om uithoudingsvermogen en om communicatie die de verwachting goed managet.

Leg uit waarom een natuurbrand in veen niet in een dag voorbij is, en blijf communiceren zolang de situatie voortduurt. Voorbarige berichten dat het voorbij is, ondermijnen het vertrouwen als het vuur terugkeert.

Les 4: Grootschalige inzet vraagt om coordinatie

Duizenden brandweermensen, helikopters, Defensie, terreinbeheerders en gemeenten: een grote natuurbrand is een enorme operatie. Al die inzet moet gecoordineerd worden, met een gedeeld beeld van waar het vuur is, wat de wind doet en welke gebieden bedreigd worden.

Schaal daarom tijdig op (GRIP) en werk vanuit een gezamenlijk crisisbeeld. Zo houden alle partijen hetzelfde beeld en werken ze niet langs elkaar heen.

Les 5: Denk aan gezondheid, natuur en nafase

Rook is niet alleen hinderlijk, maar kan ook gezondheidsklachten geven. Werk daarom samen met de GGD en geef eerlijke informatie over de luchtkwaliteit en wat mensen kunnen doen.

En ook hier geldt: na de brand begint de nafase. Schade, natuurherstel, en het evalueren en verbeteren van de aanpak. Een natuurbrand is bovendien een terugkerend risico; droge voorjaren maken zulke branden waarschijnlijker. Leg de lessen vast en gebruik ze voor de voorbereiding op het volgende seizoen.

Hoe CrisisRadar hierbij helpt

CrisisRadar brengt de veiligheidsregio, gemeenten, terreinbeheerders en de GGD samen in een gedeeld crisisbeeld. U legt feiten met bron vast, geeft in minuten een waarschuwing of schuiladvies, regelt de opvang van geevacueerden en publiceert de actuele status. Na afloop levert het platform een evaluatieverslag voor de nafase en de voorbereiding op een volgend seizoen.

Wilt u zien hoe een natuurbrand er stap voor stap uitziet in het platform? Bekijk dan de bijbehorende praktijksituatie.

Stappenplan

Veelgestelde vragen

Waarom duurt een natuurbrand in veen zo lang?

In een veengebied smeult het vuur ondergronds door, ook als het bovengronds onder controle lijkt. Daardoor kan de brand elders weer oplaaien en kan een natuurbrand wekenlang voortduren. Dat vraagt om uithoudingsvermogen en goede verwachtingsmanagement in de communicatie.

Wat is het handelingsperspectief bij een natuurbrand met rook?

Vaak tweeledig: bij rook ramen en deuren sluiten en de ventilatie uitzetten, en bij naderend vuur voorbereiden op evacuatie. De veiligheidsregio bepaalt voor welk gebied wat geldt en zet zo nodig NL-Alert in.

Wie doet wat bij een grote natuurbrand?

De veiligheidsregio schaalt op (GRIP) en leidt de bestrijding, samen met brandweer, terreinbeheerders, gemeenten (bevolkingszorg en opvang), de GGD (gezondheid en luchtkwaliteit) en soms Defensie. Een gedeeld crisisbeeld houdt al die partijen op een lijn.